Integrale Veiligheid
Inleiding
In het hoofdlijnenakkoord 2026-2030 Samen bouwen wordt, ten opzichte van voorgaande bestuursperiodes, aandacht gevraagd voor de versterking van de positie van veiligheid binnen de organisatie. In tijden van polarisatie en geopolitieke spanningen spant het bestuur zich in voor rust en verbinding. Als stad van vrijheden biedt gemeente Middelburg een veilig thuis voor vluchtelingen en Oekraïense ontheemden. Veiligheid vraagt naast preventie ook om duidelijk optreden en handhaving. Met maatschappelijke partners wordt gewerkt aan een veilige leefomgeving en thuissituatie. Dit vraagt om een lange adem, concrete maatregelen en duidelijke keuzes.
Veiligheid is een complex maatschappelijk vraagstuk dat vrijwel alle beleidsterreinen van de gemeente raakt. Overlast, ondermijning, jeugdcriminaliteit, woonoverlast, zorg- en veiligheidsproblematiek, radicalisering en fysieke veiligheidsrisico's ontstaan zelden vanuit één oorzaak en kunnen daarom ook niet effectief vanuit één gemeentelijk domein worden aangepakt. Een integrale benadering is noodzakelijk om veiligheidsvraagstukken in hun samenhang te begrijpen en duurzaam op te lossen.
Binnen gemeenten zijn verschillende organisatieonderdelen betrokken bij factoren die van invloed zijn op veiligheid. Het fysieke domein speelt een belangrijke rol via ruimtelijke inrichting, vergunningverlening, toezicht, handhaving en beheer van de openbare ruimte. Het sociale domein draagt bij door aandacht voor zorg, onderwijs, jeugd, participatie, maatschappelijke ondersteuning en vroegsignalering van problemen. Daarnaast zijn economische zaken, wonen, communicatie en openbare orde en veiligheid vaak direct betrokken bij veiligheidsvraagstukken.
Wanneer deze onderdelen afzonderlijk opereren, bestaat het risico dat signalen worden gemist, maatregelen elkaar onvoldoende versterken of problemen slechts gedeeltelijk worden aangepakt. Een integrale werkwijze maakt het mogelijk om informatie, expertise en interventies te combineren. Hierdoor ontstaat een vollediger beeld van risico's en oorzaken, waardoor gerichter kan worden gehandeld.
Een integrale aanpak vergroot de preventieve kracht van de gemeente. Daar liggen de grootste kansen voor het lokaal bestuur. Door vroegtijdig signalen vanuit verschillende domeinen samen te brengen, kunnen problemen worden aangepakt voordat zij uitgroeien tot ernstige veiligheidsincidenten. Denk bijvoorbeeld aan een gezin waar sprake is van schulden, schooluitval, woonproblematiek en overlast. Een gecombineerde inzet van zorg, onderwijs, woningcorporaties en veiligheidsprofessionals biedt in dergelijke situaties meer perspectief dan een aanpak vanuit één afzonderlijke discipline. Dit is een voorbeeld op microniveau. Maar dezelfde preventieve kracht ontstaat ook wanneer domeinen bij de planvorming en het alloceren van menskracht en middelen de gezamenlijke opgave voor veiligheidsvraagstukken inzien en benoemen.
Bovendien sluit een integrale aanpak aan bij de maatschappelijke verwachting dat de overheid als één geheel optreedt. Inwoners ervaren veiligheidsproblemen immers niet vanuit organisatorische grenzen, maar vanuit hun leefomgeving. Van gemeenten wordt verwacht dat zij samenhangende oplossingen bieden voor vraagstukken die verschillende beleidsvelden raken.
Ten slotte draagt integraal werken bij aan een efficiëntere inzet van capaciteit en middelen. Door gezamenlijk prioriteiten te bepalen, kennis te delen en interventies af te stemmen, kan de gemeente effectiever sturen op een veilige, leefbare en weerbare samenleving.
Kortom: veiligheid is geen exclusieve verantwoordelijkheid van het team openbare orde en veiligheid, maar een gezamenlijke opgave van de gehele gemeentelijke organisatie. Alleen door samenwerking tussen het fysieke, sociale en bestuurlijke domein kunnen gemeenten veiligheidsvraagstukken effectief voorkomen, beheersen en oplossen.
Versterken van het integraal veiligheidsbeleid
Voor het versterken van het integrale veiligheidsbeleid is het belangrijk dat de verschillende domeinen, zoals jeugd, zorg, onderwijs, ruimtelijke ordening, wonen, vergunningverlening, handhaving en openbare orde, nadrukkelijk met elkaar worden verbonden.
1. Aanbrengen van samenhang binnen veiligheidsvraagstukken tussen de verschillende domeinen.
Door de verschillende bij domeinen in samenhang te bekijken dragen we effectiever bij aan een veilig Middelburg. We werken domein overstijgend en opgavegericht aan veiligheid en zien het als een concern brede opgave. Zo liggen er verschillende relaties tussen veiligheid en het sociaal domein (huiselijk geweld, jeugdcriminaliteit, mensen met verward gedrag), maar ook tussen veiligheid en het fysieke domein (weerbaarheid, vergunningverlening en handhaving, wonen).
2. Opstellen integraal veiligheids- en handhavingsbeleid.
We stellen een integraal veiligheids- en handhavingsbeleid op met daaraan gekoppeld een uitvoeringsplan voor veiligheid en handhaving. Uit deze plannen blijkt welke bijdrage vanuit de andere domeinen/afdelingen binnen de gemeente nodig is, maar ook de bijdrage die door onze ketenpartners in de samenwerking buiten geleverd dient te worden.
3. Creëren van bewustwording en alertheid binnen de gemeente op het gebied van veiligheid en veiligheidsrisico’s.
We zetten breed binnen de gemeentelijke organisatie een bewustwordingscampagne over veiligheid uit en maken zichtbaar op welke wijze collega’s een bijdrage kunnen leveren aan de gemeentelijke veiligheidsdoelstellingen. Dat collega’s zich realiseren dat hun bijdrage aan het veiligheidsvraagstuk, ook al werken zij primair binnen een ander domein, essentieel is voor het oplossen ervan.