Beweeg en Beleef

Ambitie

Sport, Cultuur en Recreatie zijn van groot belang voor de leefbaarheid en beleving in onze wijken, dorpen en kernen. Zij dragen bij aan een goede gezondheid, ontmoeting en identiteit en maken Middelburg aantrekkelijk voor inwoners, bezoekers en ondernemers.

Beleid

Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:

• Herijking Lokaal Sportakkoord Middelburg 2023 - 2026

• Nota Archeologische Monumentenzorg Walcheren 2016 - 2022

• Groen Beleidsplan 2016 - 2026

• DNA Middelburg (2013)

• Evenementenbeleid Middelburg 2025 - 2028

• Beleidsplan Toerisme Middelburg 2030

• Lokaal Preventie akkoord "Samen voor een gezonder Middelburg"

• Cultuurvisie Middelburg 2028: op kunst en cultuur kun je bouwen

• Visie op BOSS (2025)

• Rapport Toeristische draagkracht in de binnenstad 2025 - heden

Thema Sport

Wat willen we bereiken?

1. Gezonde en sportieve gemeente, waarin iedereen kan meedoen en waarbij sporten en bewegen van grote waarde zijn voor de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners en een belangrijk onderdeel vormen van ons preventiebeleid.

Wat gaan we hiervoor doen?

1.1 Stimuleren van een beweegvriendelijke, sportieve en gezonde Middelburgse samenleving

We bevorderen de deelname aan en de kwaliteit van het sportieve aanbod in Middelburg. Dit doen we onder andere door deel te nemen aan het Jeugdfonds en het Volwassenfonds Sport en Cultuur voor kinderen en volwassenen die vanwege financiële redenen niet of nauwelijks aan Sport en Cultuur kunnen deelnemen.

1.2 Voortzetten uitvoering van BOSS (Bewegen, Ontmoeten, Spelen & Sporten)

We hebben hierbij nadrukkelijke aandacht voor het realiseren van een goed netwerk aan openbare voorzieningen om sporten en bewegen in de buitenruimte mogelijk te maken, de sociale cohesie te versterken en jongerenontmoetingsplekken te creëren.

1.3 Investeren in het jaarlijkse (groot) onderhoud van onze gemeentelijke sportaccommodaties

Op alle gemeentelijke sportaccommodaties voeren we de jaarlijkse onderhoudsmaatregelen uit. Aanvullend hierop nemen we op sportpark de Sprong extra onderhoudsmaatregelen ter verbetering van de natuurgrasvelden, het weren van konijnen zodat men veilig kan blijven sporten en vervangen wij bij een deel van de lichtmasten de veldverlichting.

1.4 Ondersteunen van Middelburgse sportverenigingen

De ondersteuning bestaat onder meer uit het faciliteren en subsidiëren van lokale initiatieven die sporten en bewegen stimuleren. Daarnaast bieden we ondersteuning bij het verduurzamen van voorzieningen en evenementen, het vergoeden van kleine onderhoudstaken aan sportvelden en kleedaccommodaties, het organiseren van sportclinics in samenwerking met het onderwijs en de vele andere uitdagingen waar sportaanbieders voor staan.

1.5 Herijken en uitvoeren van het Lokaal Sportakkoord Middelburg

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) gaat vanaf 2027 de SPUK regelingen "Stimulering Sport" en de "Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC)" samenvoegen tot een nieuwe regeling voor de periode 2027-2029. Door deze regelingen samen te voegen, ontvangen we voor deze periode opnieuw financiële ondersteuning waarmee we een vervolg kunnen geven aan de uitvoering van het Lokaal Sportakkoord 2023-2026. De nieuwe regeling richt zich opnieuw op de inzet van buurtsport- en cultuurcoaches, sportstimulering en het beter met elkaar verbinden van sportaccommodaties.

1.6 Uitvoeren onderzoek naar een eventuele herinrichting van het sportcomplex De Kruitmolen in Dauwendaele

Het huidige sportcomplex in Dauwendaele bestaat momenteel uit verschillende faciliteiten, waaronder een sporthal. De technische levensduur van de sporthal is bijna verlopen. Dit maakt dat renovatie of nieuwbouw noodzakelijk is. Voor 2027 is het noodzakelijk een onderzoek uit te voeren naar een eventuele herinrichting van het volledige sportcomplex.

Wat zijn daarbij de risico's?

Weinig prioriteit voor sporten en bewegen

Sporten, of gelegenheid geven tot sporten, is geen wettelijke plicht. Daardoor maken lokale, provinciale en landelijke overheden in financieel moeilijke jaren vaak andere keuzes dan investeren in sporten en bewegen. Dit terwijl sporten en bewegen belangrijke instrumenten of hulpmiddelen kunnen zijn bij het aanpakken van problematieken op andere beleidsterreinen zoals gezondheid, onderwijs, maatschappelijk, enzovoort.

Beperkt budget sportvoorzieningen

De financiële situatie van de gemeente laat mogelijk geen ruimte om te investeren in goede en veilige sportvoorzieningen.

Thema Cultuur

Wat willen we bereiken?

1. Middelburg is de culturele hoofdstad van Zeeland waarbij cultuur een drager is van onze identiteit en een motor voor een aantrekkelijke, levendige en gezonde gemeente.

2. Optimale bescherming van het cultureel erfgoed in de stad.

Wat gaan we hiervoor doen?

1. Middelburg is de culturele hoofdstad van Zeeland waarbij cultuur een drager is van onze identiteit en een motor voor een aantrekkelijke, levendige en gezonde gemeente

1.1 Doorontwikkelen en versterken van ons beleid op het gebied van cultuur en erfgoed

Om ons sterker als de culturele hoofdstad van Zeeland te positioneren, verankeren we onze ambities in hernieuwd cultuurbeleid; het masterplan cultuur. Een goede culturele infrastructuur is van belang voor Middelburg en voor Zeeland. Het masterplan haakt in op alle niveaus: relaties, gebouwen, functies en voorzieningen, ook in Zeeuwse context. Met dit masterplan bouwen we voort op de huidige Cultuurvisie ‘Op kunst en cultuur kun je bouwen’.

1.2 Inzetten op preventie met laagdrempelige toegang

Het actief beleven van kunst en cultuur verhoogt het algemeen welbevinden; kunst en cultuur is dus goed voor de gezondheid. Daarom zetten we onder meer in op laagdrempelige toegang tot sport, (jongeren- en straat) cultuur.

1.3 Bijdragen aan de ambities van Walcheren 2050 en Zeeland 2050

Inzet van de Strategische Agenda Zeeland 2050 op cultuur is het versterken van het Zeeuwse culturele ecosysteem, en talent als groeimotor voor economische, sociale en demografische ontwikkeling. De Zeeuwse overheden en het Rijk willen de creatieve sector versterken met broedplaatsen die samenwerking, het makersklimaat en het aanbod bevorderen. Daarnaast zetten we in op de realisatie van een Collectiecentrum voor het beheer, behoud en beleven van erfgoed en kunst.

1.4 Aandacht geven aan gevestigde én nieuwe initiatieven

We hebben aandacht voor gevestigde én nieuwe initiatieven en daarmee ook voor de kleinere Middelburgse musea, voor straatcultuur en voor creatieve broedplaatsen.

1.5 Actief bijdragen aan de Zeeuwse ambitie om een Collectiecentrum te realiseren

We zien dit als een stedenbouwkundige ontwikkeling en uitbreiding van het stadshart van Middelburg die de positie van Middelburg als culturele hoofdstad van Zeeland een sterke impuls geeft. Een Collectiecentrum is in onze ogen geen nieuw instituut, maar een doorontwikkeling van bestaande culturele partijen.

2. Optimale bescherming van het cultureel erfgoed in de stad

2.1 Huisvesten culturele organisaties in cultureel erfgoed

De huisvesting van culturele organisaties op historische erfgoedlocaties zorgt dat deze erfgoedlocaties publiek beleefbaar zijn voor inwoners en bezoekers. Tegelijk zorgt dit soms voor uitdagingen op het gebied van duurzaamheid en toegankelijkheid. Bij het opstellen van het masterplan is aandacht voor de bijdrage van cultuurbeleid aan het cultureel erfgoed in de stad. 

Wat zijn daarbij de risico's?

Te weinig prioriteit voor cultuur

Genoemde ambities zijn deels bestaand, maar deels ook nieuw. In hoeverre we krachtig kunnen sturen op het bereiken van de ambities is afhankelijk van de financiële situatie van de gemeente. Daarnaast vraagt het om een organisatie die integraal, grensoverstijgend, strategisch en waar nodig projectmatig kan werken, wat invloed heeft op de beschikbare personele capaciteit.

Beperkte omvang van individuele gemeenten

Cultuurbeleid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Voor de Zeeuwse gemeenten is het, vanwege de beperkte omvang van die gemeenten, niet mogelijk een geheel zelfstandig cultuurbeleid te voeren. Samenwerking tussen gemeenten biedt kansen om beschikbare kennis, capaciteit en middelen effectief te benutten en daarmee de kwaliteit en continuïteit van het cultuurbeleid te versterken.

Afhankelijkheid van rijk en provincie

In hoeverre we onze ambities waar kunnen maken is mede afhankelijk van de ruimte die andere Zeeuwse gemeenten en de provincie ons hierbij laten. Ook kunnen keuzes van Rijk en provincie voor herfinanciering/ombuiging van cultuurmiddelen de in Middelburg gevestigde cultuursector raken. Dit heeft effect op het hele Zeeuwse culturele ecosysteem.

Thema Cultureel erfgoed

Wat willen we bereiken?

1. Bescherming van ons rijk gebouwde erfgoed, het vakmanschap en de ambacht die hiermee gepaard gaan voor toekomstige generaties.

2. Instandhouding van de archeologie binnen onze gemeentegrenzen.

Wat gaan we hiervoor doen?

1. Bescherming van ons rijk gebouwde erfgoed, het vakmanschap en de ambacht die hiermee gepaard gaan voor toekomstige generaties

1.1 Inzetten op duurzame instandhouding en behoud van monumenten en erfgoed

Voor het gebouwd erfgoed is het belangrijk dat er een volwaardig erfgoedteam is waarin adviseurs, vergunningverleners, toezichthouders en handhavers samenwerken aan de instandhouding en duurzame toekomst van onze monumenten. Ze profileren zich als Erfgoed Middelburg waar collega’s en inwoners terecht kunnen voor vragen en advies.

1.2 Benutten en beleven van ons erfgoed

Cultureel erfgoed vormt het DNA van onze identiteit. Het omvat ons gebouwde erfgoed, waaronder 1.156 rijks- en 140 gemeentelijke monumenten, en historische voorwerpen die inzicht geven in het leven van onze voorouders. Het is onze (wettelijke) taak dit erfgoed te behouden en door te geven aan volgende generaties. Dit betekent dat we ons erfgoed moeten behouden, maar ook benutten door het in te zetten voor een aantrekkelijke en levendige gemeente zodat we ons erfgoed ook kunnen beleven.

1.3 Uitvoeren van een grootschalige restauratie van ons monumentale stadhuis op de Markt

Deze bestuursperiode vraagt ons monumentale stadhuis op de Markt speciale aandacht. Vanaf eind 2026 restaureren we de historische gevels van het gotische deel, inclusief natuurstenen gevelbekleding, ornamenten en beelden. De restauratie is naar verwachting in 2030 afgerond en draagt bij aan het behoud van dit bijzondere monument voor toekomstige generaties.

1.4 Herzien erfgoedbeleid

We leggen in ons nieuw erfgoedbeleid vast hoe we het ‘behouden, benutten en beleven’ van ons erfgoed optimaal kunnen vormgeven. Hierin nemen we een stimulerings- en ondersteuningsregeling op voor erfgoedinitiatieven en stellen we voor om de subsidieregeling voor de instandhouding van gemeentelijke monumenten te revitaliseren.

2. Instandhouding van de archeologie binnen onze gemeentegrenzen

2.1 In stand houden samenwerking met gemeenten Vlissingen en Veere van de Walcherse Archeologische Dienst (WAD)

De WAD treedt op als adviseur voor de drie Walcherse gemeenten en voert het archeologiebeleid uit.

Wat zijn daarbij de risico's?

Beschikbare capaciteit, kennis en kunde

Vooral beschikbare capaciteit met voldoende kennis en kunde vormt een belangrijk risico. Na invulling van de open te stellen vacatures heeft de formatie voor het gebouwd erfgoed de minimale omvang die benodigd is om de wettelijke taken uit te voeren. De formatie is hiermee kwetsbaar voor het verloop van personeel en biedt weinig ruimte om invulling te geven aan ambities op het gebied van cultureel erfgoed.

Thema Recreatie en toerisme

Wat willen we bereiken?

1. Bestendiging van de aantrekkingskracht van onze gemeente met evenwicht tussen levendigheid en rust en de kwaliteit van de leefomgeving.

Wat gaan we hiervoor doen?

1.1 Instellen van een periodiek overleg met de toeristische sector

Hiermee willen we evenwicht tussen de leefbaarheid en de levendigheid bewaken, zoals dit ook eerder het geval was met het Toerstisch Overleg Middelburg. Daarnaast willen we hiermee de samenwerking tussen toeristische ondernemers, inwoners, andere belanghebbenden en de gemeente verbeteren en ontwikkelingen in de toeristische markt signaleren.

1.2 Uitvoeren van het gemeentelijk evenementenbeleid

Evenementen dragen bij aan de aantrekkingskracht van de gemeente en zijn van maatschappelijk, economisch en promotioneel belang.

1.3 Inzetten op een onderscheidend evenementenaanbod, het hele jaar rond

Dit doen we door evenementen te stimuleren met thema's die bijdragen aan de versterking van het Middelburgs profiel, met name cultuur(historie), eten en drinken, sport en mensenrechten.

1.4 Faciliteren en ondersteunen van organisaties

Hierbij dragen we bij aan het organiseren van evenementen in Middelburg en de veiligheid er van.

1.5 Uitvoering geven aan het beleidsplan toerisme

Productontwikkeling en promotie gericht op het versterken van het cultuurhistorisch toerisme buiten het zomerseizoen.

1.6 Promoten van de stad Middelburg

We profileren de stad als cultuur-historische bestemming en als bestemming voor city-trips buiten het hoogseizoen. We vragen hierbij de Merkorganisatie Zeeland om de gemeente Middelburg te ondersteunen bij het uitdragen van deze boodschap.

Wat zijn daarbij de risico's?

Doorslaande balans naar een van de doelgroepen

Verstoring van het evenwicht tussen leefbaarheid en levendigheid kan leiden tot overlast in de leefomgeving.

Effectindicatoren

Onderstaand de effectindicatoren om het resultaat van de doelstellingen bij de thema's in dit programma op hoofdlijnen te meten:

Beleidsindicatoren

Verbonden partijen

Zeeuwse Muziekschool

Doel: de Gemeenschappelijke Regeling Zeeuwse Muziekschool heeft tot doel bestuurlijke en organisatorische samenwerking waarbinnen het geven van instrumentaal en vocaal muziekonderwijs en van muzikale vorming in de ruimste zin ten behoeve leerlingen woonachtig in de deelnemende gemeenten.

Zeeuws Archief

Doel: Het Zeeuws Archief (ZA) beheert en bewaart belangrijke bronnen over de Zeeuwse geschiedenis in het algemeen en Middelburg in het bijzonder. Het ZA maakt dit cultureel erfgoed zichtbaar en toegankelijk voor iedereen die in het verleden van Zeeland en haar bewoners is geïnteresseerd.

Voor nadere informatie over deze verbonden partijen verwijzen wij naar de paragraaf "verbonden partijen".

Aanvullende middelen nieuwe beleidsontwikkelingen

1. ¹ Voor een toelichting op de mutaties 2025 - 2028 zie begroting 2025 en 2026 en meerjarenraming 2027-2029.

1. Restauratie abdijtoren (Lange Jan) & Bourdonklok

Om de veiligheid en instandhouding van het monument te waarborgen, zijn periodieke inspecties en herstelwerkzaamheden aan de dakbedekking (lood en koper), natuursteen en blikseminstallatie noodzakelijk. Zonder deze maatregelen neemt het risico op lekkages en aantasting van de houten draagconstructie toe, met mogelijke gevolgen voor de constructieve veiligheid.

Daarnaast is restauratie van de Bourdonklok gewenst. Hoewel de klokfunctie tijdelijk is overgenomen door een vervangende klok, gaat het uitblijven van restauratie ten koste van de cultuurhistorische waarde van het monument. Vanuit de eigenaarsplicht rust op de gemeente de wettelijke verantwoordelijkheid om het monument in voldoende staat van onderhoud te houden en verval van monumentale waarden te voorkomen.

2. Programmabudget cultuurkwartier

Middelburg beschikt over een sterke culturele infrastructuur en vervult een belangrijke rol als culturele hoofdstad van Zeeland. De ontwikkeling van het Collectiecentrum Zeeland biedt een kans om deze positie verder te versterken en tegelijkertijd een impuls te geven aan de gebiedsontwikkeling van de Kanaalzone en de uitbreiding van het stadshart. Kortom: Een geliefde plek om te verblijven

Om deze ontwikkeling niet alleen ruimtelijk, maar ook maatschappelijk en cultureel te ondersteunen, zetten we in op een meerjarig placemakingprogramma. Hiermee activeren we het gebied in een vroeg stadium en verbinden we het met de stad, inwoners, bezoekers en culturele partners. De ontwikkeling van dit programma loopt parallel aan het locatieonderzoek voor het Collectiecentrum/Zeeuws Museum.

Bestaande culturele partners voeren de eerste activiteiten uit. Vanaf 2028 ontwikkelen we de programmering verder onder regie van een kwartiermaker. Daarbij zetten we nadrukkelijk in op samenwerking met Zeeuwse culturele organisaties en het verwerven van cofinanciering vanuit provinciale en landelijke fondsen, zodat we de culturele infrastructuur verder versterken en vernieuwen.

3. Uitbreiding kleedaccommodaties VV Nieuwland

Op sportpark VV Nieuwland is uitbreiding van de kleedaccommodatie noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de geldende normen van de KNVB en NOCNSF. Hiervoor dienen we twee extra kleedkamers te realiseren. De vereniging neemt de uitvoering van het project zelf ter hand, waarbij de gemeente een financiële bijdrage verstrekt. Deze bijdrage sluit aan bij de ondersteuning die de gemeente de afgelopen jaren aan vergelijkbare investeringen bij Middelburgse sportverenigingen verleende. Met deze bijdrage kan de vereniging naar verwachting in 2027 starten met de realisatie van de uitbreiding.

4. Uitbreiding kleedaccommodaties EZRC Oemoemenoe

Evenals bij VV Nieuwland is ook op sportpark De Sprong een investering noodzakelijk om rugbyvereniging EZRC Oemoemenoe in staat te stellen haar sportactiviteiten op passende wijze te blijven uitoefenen.

Wat mag het kosten?

Investeringen

Incidentele lasten

Incidentele baten

Toevoegingen aan reserves

Onttrekkingen aan reserves