Sociaal en Vitaal

Ambitie

Middelburg werkt aan een toekomstbestendig en betaalbaar sociaal domein, waarin alle inwoners een bestaan met perspectief kunnen opbouwen. Kinderen moeten gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien in onze gemeente. Zij zijn daarbij in de eerste plaats gebaat bij een stabiel gezin en een stimulerend opgroeiklimaat in hun directe leefomgeving; de school, de buurt, familie en vrienden. Veel van de oplossingen voor vragen over opvoeden en opgroeien kunnen in deze sociale basis worden gevonden. Een sterke sociale basis met informele sociale verbanden, is ook voor de participatie en het welzijn van volwassenen van belang. Deze sociale basis vormen we samen met inwoners en partners en is het fundament voor een sociale en vitale Middelburgse samenleving.

Huishoudens voor wie oplossen in de sociale basis (tijdelijk) niet lukt bieden we passende, tijdige en betaalbare ondersteuning en zorg. Dit doen we zo veel als mogelijk vanuit de sociale basiszorg. Voor de meest kwetsbare gezinnen en huishoudens bieden we gespecialiseerde, aanvullende zorg.

Middelburg is een gemeente waar iedereen de ruimte voelt en ervaart om zichzelf te kunnen zijn. Om hier een bijdrage aan te leveren verankerden wij de vier vrijheden in een beleidskader mensenrechten. Hier geven we samen met inwoners en partners uitvoering aan. Dit vertaalt zich ook in het willen zijn van een gastvrije gemeente voor vluchtelingen. Aan hen bieden wij opvang, begeleiding en bescherming.

Beleid

Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:

• Beleidskader bestaanzekerheid - Iedereen kan Meedoen 2023-2027

• Beleidsplan Sociaal Domein (2022)

• Beleidskader Jeugd Middelburg 2025-2028

• Middelburgse Woon-, Zorg- en Welzijnsvisie 2024-2040

• Middelburgs Model, inhoudelijk kader transformatieproces ''beweging naar voren'' (2021)

• Beleidskader mensenrechten 2026-2029

• Plan van Aanpak Brede SPUK 2023-2026

Thema Jeugd en maatschappelijke ondersteuning

Wat willen we bereiken?

1. Sterke sociale basis, met een stevige verbinding tussen inwoners onderling

2. Passende, tijdige en betaalbare ondersteuning en zorg vanuit de sociale basiszorg

3. Effectieve, doelmatige en betaalbare aanvullende zorg

Wat gaan we hiervoor doen?

1. Sterke sociale basis, met een stevige verbinding tussen inwoners onderling

1.1 Stimuleren van ontmoeting en participatie in de wijken en dorpen

We investeren in de vijf Middelburgse welzijnsaccommodaties om ontmoeting en participatie van inwoners in de wijken en dorpen te stimuleren. Daarnaast ondersteunen we via subsidies diverse inloopactiviteiten voor verschillende doelgroepen, bijvoorbeeld kwetsbare ouderen met beginnende dementie. Ook werken we aan de verdere groei van het communityplatform Middelburg Ontmoet, zowel qua aanbod als aantal gebruikers.

1.2 Continueren van de verdere transformatie naar preventie en vroegsignalering

We voeren het beleidskader jeugd uit. Dit doen we door onder andere in te zetten op preventieve ondersteuning, dichtbij georganiseerd en gericht op het versterken van de eigen kracht van inwoners en hun sociale netwerk. Hierdoor voorkomen we dat kleine problemen groter worden en zorgen we er voor dat grotere problemen tijdig op de juiste plek terecht komen. Daarbij werken we samen met onderwijs, maatschappelijke organisaties, kinderopvang en zorgaanbieders.

2.  Passende, tijdige en betaalbare ondersteuning en zorg vanuit de sociale basiszorg

2.1 Uitvoeren proef Stevig Lokaal Team (SLT)

In 2027 starten we met een proef van een stevig lokaal team voor een deel van de Middelburgse jeugd en gezinnen. Dit als eerste stap in een werkwijze, waarbij het SLT vanaf 2028 een centrale rol gaat vervullen in de preventie, ondersteuning en de toegang tot jeugdhulp.

2.2 Versterken van collectieve vormen van zorg en ondersteuning

We zetten in op meer collectieve vormen van zorg en ondersteuning voor jeugdigen, gezinnen en volwassenen. Dit doen we onder andere via ons subsidies, inkoop van zorg en in de samenwerking met zorgaanbieders en andere maatschappelijke organisaties.

3.  Effectieve, doelmatige en betaalbare aanvullende zorg

3.1 Ontwikkelen en invoeren van beheersmaatregelen aanvullende jeugdhulp

We werken aan het beheersen van de kosten voor de aanvullende jeugdhulp. Dit doen we door beheersmaatregelen te ontwikkelen en in te voeren gericht op het beperken van de instroom, en het versnellen van de doorstroom en uitstroom uit de aanvullende jeugdhulp.

3.2 Versterken van de sturing op de toegang tot jeugdhulp

Hiervoor ontwikkelen we heldere afwegingskaders en zorgen voor voldoende mandaat bij toegangsmedewerkers om passende en afgewogen besluiten te nemen.

3.3 Voorbereiden nieuwe Zeeuwse contracten voor aanvullende jeugdhulp 2028-2030

We bereiden de aanbesteding van nieuwe Zeeuwse contracten ten behoeve van de aanvullende jeugd voor. Dit doen we in Zeeuws verband. Het streven is dat de nieuwe contracten per 1 januari 2028 ingaan.

3.4 Uitvoeren realisatieplan beschermd wonen en opvang Zeeland 2027 – 2035

We voeren de acties uit die voortkomen uit het onderzoek naar het ideale zorglandschap voor beschermd wonen en opvang in Zeeland. We werken hiermee aan het realiseren van diverse soorten huisvesting, waaronder Skaeve Huse.

3.5 Uitvoeren Zeeuws Actieplan Dakloosheid 2026-2030

Dit actieplan verlegt de focus van opvang naar preventie en wonen met ondersteuning op maat. Vanuit dit actieplan onderzoeken we hoe we meer kunnen doen voor dak- en thuislozen in Middelburg. In 2027 is de inloopvoorziening voor dak- en thuislozen in het centrum operationeel.

3.6 Bieden van passend doelgroepen- en leerlingenvervoer via de GR publiek vervoer

We zorgen ervoor dat inwoners en leerlingen die niet zelfstandig kunnen reizen toegang houden tot passend, veilig en betrouwbaar vervoer. Samen met Publiek Vervoer Zeeland en de Mobiliteitscentrale werken we in 2027 verder aan een toekomstbestendige uitvoering van het Wmo-, jeugdzorg- en leerlingenvervoer. Daarbij bewaken we de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid en stimuleren we, waar mogelijk, zelfstandig of collectief reizen.

3.7 Beleggen van inkoop- en contractmanagement voor Wmo-maatwerkdiensten bij GR Sociaal domein en Jeugdhulpregio Zeeland

We verzorgen een zorgvuldige overdracht van contracten, aanbieders, gegevens, Wmo-processen en financiële administratie. Zo bewaken we de kwaliteit en continuïteit van zorg voor onze inwoners.

3.8 Bijdragen aan een effectieve werking van de GR sociaal domein en Jeugdhulpregio Zeeland

In de Zeeuwse regio moet met ingang van 1 januari 2027 deze nieuwe GR operationeel zijn. Gedurende 2027 werken we met dertien Zeeuwse gemeenten in deze nieuwe GR. We dragen bij aan een goede opstartfase van deze GR.

3.9 Voorbereiden toekomstbestendige contractering van Wmo-hulpmiddelen

Met ingang van 1 juni 2027 moeten er nieuwe contracten voor de Wmo hulpmiddelen gesloten zijn. De voorbereiding doen we in Walchers verband.

3.10 Uitvoeren uitvoeringsprogramma wonen, zorg- en welzijn

We voeren de acties uit die voor 2027 opgenomen zijn in het uitvoeringsprogramma wonen, zorg en welzijn 2026 – 2030. Dit verbinden we met de al opgestelde prestatieafspraken met woningcorporaties en welzijnspartijen.

Wat zijn daarbij de risico's?

Toenemende vraag naar aanvullende jeugdhulp

De vraag naar jeugdhulp blijft toenemen, terwijl de beschikbare (rijks)middelen onvoldoende meegroeien. Dit zorgt voor een aanzienlijke financiële druk op de gemeentelijke begroting. Wanneer aanvullende compensatie uitblijft, zijn aanvullende maatregelen en keuzes noodzakelijk.

Vergrijzing en complexere ondersteuningsvragen Wmo

Vergijzing en complexere ondersteuningsvragen leiden tot een grotere druk op zorg- en welzijnsvoorzieningen. Hierdoor blijven de kosten voor de Wmo stijgen, terwijl structurele rijkscompensatie onzeker blijft.

Vizita

Het risico bestaat dat het onderzoek naar de dienstverlening door Vizita en een daarbij passende kostprijs nog niet is afgerond. Dit kan betekenen dat we in 2027 ofwel meer geld kwijt zijn aan de subsidie Vizita, ofwel dat Vizita moet schrappen in de activiteiten die zij voor ons uitvoert.

Thema Gezondheid

Wat willen we bereiken?

1. Gezonde en veerkrachtige samenleving waarin inwoners gezond kunnen opgroeien, leven en ouder worden.

Wat gaan we hiervoor doen?

1.1 Uitvoeren afspraken uit het Aanvullend Zorgen Welzijnsakkoord (AZWA)

Samen met zorg-, welzijns- en preventiepartners geven we uitvoering aan de landelijke afspraken uit het AZWA om zorg en ondersteuning toegankelijk, betaalbaar en van goede kwaliteit te houden. Daarbij zetten we in op het terugdringen van tekorten op de arbeidsmarkt, het slimmer organiseren van zorg en ondersteuning en het versterken van de samenwerking tussen het medische en sociale domein. Hiervoor maken we gebruik van het netwerk Kerngezond, dat we in 2027 integreren in de bestaande overlegstructuren.

1.2 Opstellen integraal gezondheids- en Wmo beleid

We stellen een nieuw gezondheids- en Wmo beleid op. Met dit beleidskader voldoen we aan onze wettelijke verplichting om periodiek een plan vast te stellen met betrekking tot de maatschappelijke ondersteuning van onze inwoners en de wettelijke verplichting om de landelijke nota gezondheid te vertalen naar lokaal gezondheidsbeleid. Kijkend naar de ambities uit het AZWA kiezen wij er voor om hiervoor één integraal beleidskader op te stellen.

Wat zijn daarbij de risico's?

Afhankelijkheden bij hoeveelheid ondersteuningsvragen en samenwerking met veelheid partners

De realisatie van de doelstellingen is afhankelijk van de inzet en samenwerking van een veelheid aan regionale en lokale partners. Bovendien kampen verschillende van hen in toenemende mate met personele schaarste. Ook vraagt de gewenste beweging van zorg naar preventie een lange adem, waardoor effecten vaak niet direct zichtbaar zijn.

Thema Mensenrechten

Wat willen we bereiken?

1. Verankering Middelburg als mensenrechtenstad en continuering als gastvrije gemeente voor vluchtelingen.

Wat gaan we hiervoor doen?

1.1 Uitvoeren beleidskader mensenrechten

Ongelijke toegang tot werk en onderwijs en het huidig werving- en selectiebeleid van onze eigen organisatie. Ook staat het faciliteren van de dialoog tussen inwoners en organisaties en het bevorderen van bewustwording over de vier vrijheden voor 2027 op de planning.

1.2 Uitvoeren Lokale Inclusie Agenda

Met de uitvoering van de Lokale Inclusie Agenda geven we uitwerking aan de rechten die voortvloeien uit het VN-Verdrag. Het beleidskader mensenrechten is hierbij het uitgangspunt. In 2027 bieden we de raad een uitgewerkte inclusieagenda aan.

1.3 Voortzetten opvang, bescherming en begeleiding van asielzoekers en Oekraïense ontheemden

• Aankomende periode gaan we verder met het treffen van de voorbereidingen voor de bouw van een nieuw AZC op Cleene Hooge.

• Samen met het COA en de exploitant bereiden we de beëindiging van de noodopvang in Studio A58 per 1 februari 2027 voor.

• We continueren de opvang van Oekraïense ontheemden en realiseren een extra opvanglocatie voor nieuwe instroom om daarmee aan onze inspanningsverplichting te voldoen.

Tegelijk stimuleren we zelfredzaamheid en ondersteunen we ontheemden bij hun voorbereiding op een zelfstandig verblijf in Nederland.

Wat zijn daarbij de risico's?

Beschikbare capaciteit

De capaciteit is kwetsbaar om invulling te geven aan ambities op het gebied van mensenrechten.

Verzoek door COA openhouden van noodopvang

Als de landelijke opvangcrisis voortduurt ligt het voor de hand dat er vanuit het COA het verzoek komt tot het openhouden van de noodopvang.

Effectindicatoren

Onderstaand de effectindicatoren om het resultaat van de doelstellingen bij de thema's in dit programma op hoofdlijnen te meten:

Beleidsindicatoren

Verbonden partijen

Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland

Doel: De Gemeenschappelijke Regeling Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland voert taken uit volgens bepalingen in de Wet publieke gezondheidszorg (WPG).

Publiek Vervoer Zeeland

Doel: De Gemeenschappelijke Regeling Publiek Vervoer Zeeland behartigt de gezamenlijke belangen van de Provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten bij het organiseren van publiek vervoer en doelgroepenvervoer. Het gaat om de samenhang tussen regulier busvervoer, Flex en onder meer Wmo-, jeugdzorg- en leerlingenvervoer tegen aanvaardbare maatschappelijke kosten.

Sociaal Domein en Jeugdregio Zeeland

Doel: De gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein en Jeugdregio Zeeland (SDZ) voert taken uit voor de 13 Zeeuwse gemeenten in het kader van beschermd wonen en opvang, sociale veiligheid, jeugd en Wmo.

Voor nadere informatie over deze verbonden partijen verwijzen wij naar de paragraaf "verbonden partijen".

Aanvullende middelen nieuwe beleidsontwikkelingen

1. ¹ Voor een toelichting op de mutaties 2025 - 2028 zie begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029.

1./2. Sociaal Team

Voortzetting van de dienstverlening binnen het sociaal team, welzijnswerk, maatschappelijke dienstverlening, meedenkers en vrijwilligersondersteuning, gericht op het versterken van preventie, toegankelijkheid, vroegsignalering en integraal werken, met als doel de afhankelijkheid van specialistische ondersteuning te verminderen.

De toekomstige inrichting van het Sociaal Loket Team (SLT) is nog onderwerp van nadere besluitvorming. Hoewel de werkzaamheden van het SLT deels aansluiten op activiteiten die het Sociaal Team momenteel uitvoert, vloeit de inrichting van het SLT voort uit een wettelijke gemeentelijke opgave. De definitieve organisatievorm en de eventuele rol van uitvoerende partners zijn mede afhankelijk van de uitkomsten van het lopende onderzoek en de nog te maken inrichtingskeuzes. Daarnaast geldt voor bestaande subsidierelaties een zorgvuldige afbouwtermijn. Om deze redenen is op dit moment nog geen structurele oplossing mogelijk en stellen we voor de benodigde middelen voorlopig meerjarig incidenteel op te nemen.

Daarnaast wordt voor 2027 incidenteel € 0,2 mln. geraamd. Hiervan is € 0,1 mln. bestemd voor projectmanagement ter versterking van de beleidsmatige samenwerking en overlegstructuren, , waaronder Kerngezond, wijkanalyses en het SLT, en versterkt de inhoudelijke afstemming binnen het sociaal domein. De overige € 0,1 mln. dient als reservering voor mogelijke frictiekosten die kunnen voortvloeien uit het lopende onderzoek. Beide bedragen betreffen voorlopige ramingen.

3. Voortzetten inloopvoorziening (sociale basis)

De aanvraag is bedoeld voor het structureel ondersteunen en waar nodig uitbreiden van laagdrempelige inloop- en ontmoetingsvoorzieningen in de gemeente. Hiermee zetten we in op het versterken van sociale netwerken, het bevorderen van welzijn en het bieden van passende ondersteuning aan inwoners, waaronder mensen met dementie en jonge gezinnen. Het budget maakt het mogelijk bestaande succesvolle voorzieningen te continueren en in te spelen op toekomstige ontwikkelingen en behoeften binnen de wijken. De problematiek van de kinderboerderij betrekken we binnen deze uitbreiding.

4. Uitvoeringsagenda mensenrechten

Met de vaststelling van het beleidskader Mensenrechten heeft Middelburg zich geprofileerd als mensenrechtenstad. Om deze ambitie blijvend invulling te geven, zijn middelen nodig voor de uitvoering van activiteiten gericht op inclusie, bewustwording, burgerschap, participatie en het versterken van sociale samenhang. Hiermee blijft Middelburg haar voorbeeldrol op het gebied van mensenrechten zichtbaar uitdragen.

5. Stijgende kosten aanvullende jeugdhulp 2027 e.v. - IJZ

De kosten voor de aanvullende jeugdhulp ontwikkelen zich structureel ongunstiger dan eerder geraamd. Op basis van de meest recente prognoses is sprake van een aanzienlijke stijging van de verwachte uitgaven, mede als gevolg van autonome ontwikkelingen binnen de jeugdzorg. Om de begroting in overeenstemming te brengen met deze kostenontwikkeling stellen we voor de meerjarenraming hierop aan te passen.

Wat mag het kosten?

Investeringen

Incidentele lasten

Incidentele baten

Toevoegingen aan reserves

Onttrekkingen aan reserves