Veilig en Dienstverlenend

Ambitie

In een sterk globaliserende wereld vol onzekerheden vormt een toegankelijke en betrouwbare overheid de basis voor het vertrouwen van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Een veilige leefomgeving, goede dienstverlening, actieve participatie, goede samenwerking en zeggenschap over de eigen leefomgeving zijn daarbij onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Beleid

Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:

• Zeeuwse norm weerbare overheid (geactualiseerde versie 2026)

• Uitvoering en Handhavingsbeleid Zeeland (2025-2028)

• Integraal Veiligheidsbeleid Walcheren 2023-2026 (2023)

• Prostitutiebeleid (beleidsnota en -regels) (2000)

• Beleidslijn BIBOB gemeente Middelburg (2023)

• Regionaal Crisisplan Veiligheidsregio Zeeland 2026-2029 (2025)

• Victoriabeleid gemeente Middelburg (2017)

• Beleidsregel Wet Aanpak Woonoverlast (2018)

• Beleidsregel Veiligheid bij evenementen (2017)

• Nota omgaan met conventionele explosieven (2011)

• Bestuurlijke handhaving van artikel 13b Opiumwet, Wet Damocles (2024)

• Regionaal Beleidsplan Politie Zeeland West-Brabant 2023-2026

• Notitie wijkgericht werken 'Samen zichtbaar en dichtbij' (2024)

• Visie op dienstverlening 2024-2030

• Participatie- en inspraakverordening (2021)

• Notitie verbonden partijen (2026)

• Omgevingsvisie 2050

• Beleidskader participatie (2026)

Thema Veiligheid

Wat willen we bereiken?

Behoud van de leefbaarheid in de gemeente door meer veiligheid, zowel op straat, online, als achter de voordeur.

Wat gaan we hiervoor doen?

1. Behoud van de leefbaarheid in de gemeente door meer veiligheid, zowel op straat, online, als achter de voordeur

1.1 Opstellen visie voor aanpak jeugdcriminaliteit

In 2027 stellen we als resultaat van het programma Preventie met Gezag een visie op voor de aanpak van jeugdcriminaliteit met nadrukkelijk aandacht voor preventie en vroegsignalering en de samenhang met het jeugdbeleid en de zorg voor jeugd. 

1.2 Voorkomen van en vroegtijdig ingrijpen bij jeugdproblematiek op gebied van veiligheid

We investeren in vroegsignalering op onder andere scholen en met jongerenwerk, te begrenzen met de inzet van jeugd BOA’s en te ondersteunen met outreachende hulp van de jeugdcoach. We investeren in een schoolveiligheidscoördinator die binnen het programma schoolveiligheid voorbereidt, ontwikkelt, verbindt, aanjaagt en coördineert. We werken hierbij samen met gemeenten Vlissingen, Veere en de Walcherse onderwijsinstellingen.

1.3 Werken aan sociale veiligheid met het accent op de combinatie van zorg en veiligheid

Door te investeren in het zorgnetwerk om de overlast en (gevoel van) onveiligheid aan te pakken. Zo verkleinen we met de inzet van professionals op het snijvlak van zorg en veiligheid overlast door personen met zorgwekkend gedrag. Specifiek hebben we aandacht voor het tegengaan van huiselijk geweld en femicide.

1.4 Besteden van aandacht aan de veilige inrichting van de openbare ruimte, zowel de fysieke als de online leefomgeving

Hierbij hebben we nadrukkelijk oog voor veiligheid en veilgheidsgevoelens, zodat iedereen zich veilig voelt in de openbare ruimte. Door te investeren in handhavingscapaciteit willen we de zichtbaarheid van handhaving vergroten zodat regels en normen beter worden nageleefd. Tot de openbare ruimte hoort ook de online leefomgeving van inwoners. We geven voorlichting aan met name kwetsbare groepen zoals jongeren, digitaal mindervaardigen en het MKB over digitale weerbaarheid. Daarnaast werken we aan de bewustwording ervan.

1.5 Verbeteren van de veiligheid voor het uitgaan in Middelburg

We voeren het project uit om het uitgaan in Middelburg met name in het horecaconcentratiegebied en bij evenementen veiliger te maken. Verder zijn wij van mening dat de beschikbare capaciteit van de politie beter moet aansluiten bij de groeiende grootstedelijke opgaven van onze gemeenten, zoals uitgaansproblematiek. Hiertoe geven we een signaal af richting het Rijk en VNG over de behoefte aan extra capaciteit bij politie.

1.6 Inzetten op een weerbare omgeving

Dit doen we om de weerbaarheid van inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijven en onszelf als gemeente te vergroten wanneer zich een ramp of crisis voordoet. Hiervoor zijn we aangehaakt bij de Zeeuws brede aanpak maatschappelijke weerbaarheid en gaan we aan de slag met de door de VNG voorgestelde maatregelen.

Wat zijn daarbij de risico's?

Afhankelijkheid en tegenstrijdige belangen

De effectiviteit van het veiligheidsbeleid kan onder druk komen te staan door een versnipperde verantwoordelijkheidsverdeling, onvoldoende integrale samenwerking en beperkte handhavingscapaciteit. Dit kan leiden tot onduidelijkheid, tegenstrijdige belangen tussen beleidsdoelen, verminderde naleving van regels en uiteindelijk een afname van het vertrouwen van inwoners en ondernemers in de overheid.

Capaciteit

Onvoldoende uitvoeringscapaciteit en personeelstekorten bij gemeenten, BOA’s, scholen en samenwerkingspartners kan de realisatie van veiligheidsdoelstellingen belemmeren. Verschillen in prioritering en een gebrek aan urgentiebesef kunnen daarnaast de samenwerking, de uitvoering van maatregelen en de voortgang van veiligheidsopgaven vertragen.

Complexiteit

Toenemende maatschappelijke problematiek en steeds complexere casuïstiek vragen steeds meer en andere expertise.

Thema Participatie en wijkgericht werken

Wat willen we bereiken?

1. Meer vertrouwen van inwoners in de gemeente door het zich gezien, gehoord en serieus genomen voelen, waarbij ze betrokken zijn en verantwoordelijkheid nemen in hun leefomgeving.

2. Versterking samenwerking met maatschappelijke partners en bewoners.

Wat gaan we hiervoor doen?

1. Meer vertrouwen inwoners in de gemeente door het zich gezien, gehoord en serieus genomen voelen, waarbij ze betrokken zijn en verantwoordelijkheid nemen in hun leefomgeving

1.1 Verbeteren zichtbaarheid en nabijheid van bestuur en medewerkers in de wijken en dorpen

We nemen samen deel aan wijkontmoetingen.

1.2 Doorontwikkelen van participatie

In de doorontwikkeling van participatie kijken we de komende periode naar:

• Het actualiseren van de participatie- en inspraakverordening om deze helderder te maken;

• Het standaardiseren van participatie waardoor we de besluitvorming vereenvoudigen;

• Het meer inzetten van betrokkenheidsprofielen om het bereik te vergroten. Betrokkenheidsprofielen geven ons informatie over hoe we doelgroepen het beste kunnen bereiken en ze betrokken willen worden.

• Bij het maken van beleid en plannen luisteren we naar onze inwoners en andere belanghebbenden (burgerparticipatie). We denken in oplossingen, waarbij we wel realistisch zijn en duidelijk aangeven wat wel en niet kan (kaders).

1.3 Uitwerken omgevingsvisie op wijk- en dorpsniveau

Voor iedere wijk, dorp en stad stellen we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners een integrale visie en uitvoeringsplan op. Hierbij werken we participatief en vanuit de behoeften van de leefomgeving. Op basis van prioritering door de gemeenteraad streven we naar de uitwerking van twee wijken per jaar.

1.4 Versterken van de gemeenschapskracht

Samen met Vizita en Woongoed zoeken we naar de kwaliteiten en talenten in wijken en dorpen. We verbinden (groepen) inwoners en maatschappelijke partners met elkaar en stimuleren en faciliteren bewonersinitiatieven. Hierdoor geven we inwoners eigenaarschap over hun eigen leefomgeving en bouwen we aan gemeenschapskracht.

2. Versterking samenwerking met maatschappelijke partners en bewoners

2.1 Samenwerken met maatschappelijke partners en sleutelfiguren

We versterken onze samenwerking met maatschappelijke partners en sleutelfiguren. Zij zijn onze spreekwoordelijke ‘ogen en oren’ in een wijk of dorp. Op deze manier spelen we beter in op behoeften en ontwikkelingen in de wijk.

Wat zijn daarbij de risico's?

Veranderende samenleving

Toenemende maatschappelijke verharding en polarisatie kunnen de zichtbaarheid en toegankelijkheid van de overheid onder druk zetten. Hierdoor bestaat het risico dat de belangen en opvattingen van een luidruchtige minderheid een onevenredig grote invloed krijgen ten koste van een breed gedragen maatschappelijk perspectief.

Capaciteit

Temporisering door onvoldoende capaciteit van medewerkers en samenwerkingspartners.

De preventieparadox

Het versterken van gemeenschapskracht en investeren in de sociale basis zijn belangrijk. Dit vraagt om investeringen in menskracht en voorzieningen waarvan de financiële voordelen niet direct terug te zien zijn, onder andere de inzet van Vizita.

Thema Dienstverlening

Wat willen we bereiken?

1. Toegankelijke, inclusieve en mensgerichte dienstverlening.

2. Eenvoudige regelgeving en procedures.

Wat gaan we hiervoor doen?

1. Toegankelijke, inclusieve en mensgerichte dienstverlening

1.1 Verbeteren van de telefonische bereikbaarheid

We ontwikkelen het telefonische bereikbaarheidsmodel verder door om inwoners via het algemene telefoonnummer sneller in contact te brengen met de juiste medewerker of door een gerichte terugbelafspraak te maken.

1.2 Versterken van de eerstelijns dienstverlening

We willen vragen van inwoners in minder contactmomenten beantwoorden. Dit doen we door te starten met het vastleggen van contacthistorie. Ook breiden we de interne kennisbank verder uit en houden we deze actueel.

1.3 Verbeteren van de fysieke toegankelijkheid van het stadskantoor

We investeren in een toegankelijke en gastvrije ontvangst in de publiekshal door onder andere looproutes, inrichting en meubilair aan te passen. Hiermee zorgen we ervoor dat inwoners zich welkom voelen en zelfstandig gebruik kunnen maken van onze dienstverlening.

1.4 Zorgdragen voor goede dienstverlingen, met duidelijke grenzen waar dat nodig is

We voorkomen oneigenlijk gebruik en misbruik van gemeentelijke dienstverlening door heldere kaders te stellen, alert te zijn op signalen en waar nodig passende maatregelen te nemen.

2. Eenvoudige regelgeving en procedures

2.1 Vereenvoudigen van het meldingsproces openbare ruimte

We verbeteren het proces voor meldingen over de openbare ruimte door te investeren in software die meldingen automatisch classificeert, naar de juiste behandelaar routeert en inwoners actief informeert over de voortgang en afhandeling van hun melding.

Wat zijn daarbij de risico's?

Afhankelijkheid

De technische mogelijkheden van de telefooncentrale en contractuele afspraken met de leverancier kunnen een beperkende factor zijn.

Privacy-vraagstukken

Het opbouwen van contacthistorie ten behoeve van dienstverlening vraagt om aanpassingen van huidige werkafspraken en zorgvuldigheid in het kader van de AVG. Ook bezwaren van inwoners tegen het delen van contactgegevens kunnen beperkend zijn in het opbouwen van contacthistorie.

Financiering en capaciteit

Onduidelijkheid over de toekomstige huisvesting van het stadskantoor beperkt de investeringsmogelijkheden in de publiekshal. Eveneens is het nog onduidelijk welke investering en bemensing nodig is om de vereenvoudiging te realiseren.

Thema Samenwerking en bestuur

Wat willen we bereiken?

1. Effectieve bestuurlijke en ambtelijke samenwerking die bijdraagt aan de realisering van gemeentelijke ambities, waardoor we het vertrouwen van de burger in de politiek versterken.

Wat gaan we hiervoor doen?

1.1 Versterken inzet op de verbinding en samenwerking met andere overheden op basis van een eigen koers

Dit doen we met Europa, het rijk, de provincie en de ons omliggende gemeenten door:

• Deelname aan bestuurlijke samenwerkingsverbanden, zoals Overleg Zeeuwse Overheden (OZO), Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG), Zeeland 2050 en Walcheren 2050;

• Opstellen eigen strategische agenda. Met een herkenbaar hoofdstedelijk profiel en geluid versterken wij onze invloed, behartigen wij de belangen van onze inwoners en dragen wij bij aan onze opgaven.

1.2 Versterken inzet op het goed functioneren van formele gemeentelijke organen

Dit betreft de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de rekenkamer, en doen we door:

• Versterken ambtelijk-bestuurlijk samenspel: om dit te realiseren zorgen we voor een gelijkwaardige informatiepositie om het onderling vertrouwen te behouden en zo zorg te dragen voor betere besluitvorming;

• Proactief faciliteren van de gemeentelijke bestuursorganen: we hebben een constructieve houding ten opzichte van amendementen en moties en zoeken ruimte om initiatieven vanuit de raad mogelijk te maken;

• Faciliteren van de rekenkamer: de rekenkamer van de gemeente Middelburg doet jaarlijks een aantal onderzoeken volgens een vastgesteld onderzoeksprogramma.

Wat zijn daarbij de risico's?

Afhankelijkheid en tegenstrijdige belangen

Afhankelijkheid van verschillende partijen, uiteenlopende belangen en besluitvorming kunnen leiden tot vertraging in de uitvoering en het behalen van gemeentelijke doelstellingen.

Capaciteit

Beperkte uitvoeringscapaciteit voor het deelnemen aan externe overleggen en het opstellen van de strategische agenda kunnen leiden tot minder invloed of achterstanden.

Effectindicatoren

Onderstaand de effectindicatoren om het resultaat van de doelstellingen bij de thema's in dit programma op hoofdlijnen te meten:

Beleidsindicatoren

Verbonden partijen

Veiligheidsregio Zeeland

Doel: Het uitvoeren en coördineren van de wettelijke taken op het gebied van brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening, rampenbestrijding en crisisbeheersing, inclusief het beheer en de instandhouding van de gemeenschappelijke meldkamer voor politie, brandweer en ambulancezorg in Zeeland.

Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland

Doel: De Gemeenschappelijke Regeling Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland voert taken uit volgens bepalingen in de Wet publieke gezondheidszorg (WPG).

Stadsgewestelijke Brandweer Vlissingen/Middelburg

Doel: Het beheer, onderhoud en de instandhouding van de brandweerkazernes en bijbehorende voorzieningen binnen het stadsgewest Vlissingen-Middelburg, alsmede de afwikkeling van de financiële verplichtingen die voortvloeien uit de voormalige Stadsgewestelijke Brandweer.

Voor nadere informatie over deze verbonden partijen verwijzen wij naar de paragraaf "verbonden partijen".

Aanvullende middelen nieuwe beleidsontwikkelingen

1. ¹ Voor een toelichting op de mutaties 2025 - 2028 zie begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029.

1. Verhoging rekenkamerbudget

In juli 2026 nam de raad een motie aan waarin het college is verzocht de bijdrage van de gemeente Middelburg aan de rekenkamer in lijn te brengen met die van de gemeenten Kapelle en Vlissingen. Daarbij heeft de raad ons gevraagd een voorstel te doen voor de dekking van deze verhoging. Met de vaststelling van de begroting 2027 stellen we voor het budget voor de rekenkamer te verhogen van € 27.000 in 2026 naar € 66.000 in 2027. Hiermee komt het beschikbare budget beter in overeenstemming met dat van vergelijkbare gemeenten. Ter illustratie: de gemeente Kapelle draagt circa € 2,27 per inwoner bij aan de rekenkamer, de gemeente Vlissingen circa € 0,86 en de gemeente Goes circa € 1,30 per inwoner. De voorgestelde verhoging voor Middelburg sluit aan bij het gemiddelde budgetniveau van rekenkamers in Nederland en resulteert in een budget dat beter past bij de omvang van de gemeente en de werkzaamheden van de rekenkamer. Binnen Zeeland is deze omvang vergelijkbaar met die van de gemeente Goes. De uiteindelijke afweging over de wenselijkheid en het hierbij behorende budget is voorbehouden aan de raad. 

2. Strategisch adviseur OOV - 1 fte¹

Om de toenemende opgaven op het gebied van openbare orde, veiligheid en handhaving goed te kunnen oppakken, is een strategisch adviseur OOV/Handhaving noodzakelijk. Deze functionaris richt zich op strategische advisering, regionale samenwerking, maatschappelijke weerbaarheid en de verdere ontwikkeling van het veiligheidsdomein.

3. Bestuursadviseurs - 2 fte¹

Met de nieuwe organisatie-inrichting is beoogd meer ruimte te creëren voor strategievorming, externe oriëntatie, bestuurlijke sensitiviteit en eenduidige sturing. Hoewel hiermee een belangrijke stap is gezet, ervaren collegeleden nog verbeterpunten in de ambtelijke ondersteuning, met name op het gebied van procesregie, opvolging van afspraken, integraliteit van advisering, politiek-bestuurlijke sensitiviteit en de kwaliteit van college- en raadsvoorstellen.

De inzet van bestuursadviseurs biedt hiervoor een passende oplossing. Zij versterken de ondersteuning van wethouders, bewaken de kwaliteit van besluitvormingsprocessen en voorstellen, en dragen bij aan een betere afstemming tussen bestuur en organisatie. Tegelijkertijd ontlasten zij afdelingshoofden, strategisch adviseurs en de gemeentesecretaris, zodat meer ruimte ontstaat voor strategische en inhoudelijke sturing.

4. Adviseur kabinet - 0,5 fte¹

De bestuurlijke inzet op het gebied van ontvangsten, werkbezoeken, ceremonies, herdenkingen, vieringen en evenementen is de afgelopen jaren toegenomen. Daarnaast is sprake van een groeiend aantal Koninklijke Onderscheidingen en overige huldeblijken, inclusief de bijbehorende voorbereiding, contacten en representatieve werkzaamheden.

Wat mag het kosten?

Investeringen

Incidentele lasten

Incidentele baten

Toevoegingen aan reserves

Onttrekkingen aan reserves