Leeswijzer
Begroting
In deze begroting vertaalden we de beleidskeuzes in concrete prestaties in 2027 en verder per programma. Om deze prestaties te kunnen leveren, stelt de gemeenteraad budget ter beschikking. Deze begroting is een raming van inkomsten en uitgaven en een weergave van de beleidsvoornemens van de gemeente. Aan de in deze begroting opgenomen bedragen, teksten en beleidsvoornemens kunnen derden geen rechten ontlenen.
De programmabegroting geeft daarmee antwoord op de vragen:
Wat wil de gemeente bereiken?
Wat gaat de gemeente daarvoor doen?
Wat zijn daarbij de risico's?
Wat mag dat kosten?
Programma's
De programmaindeling van deze begroting is ten opzichte van voorgaande jaren veranderd. Het aantal programma’s is teruggebracht naar vijf en sluit aan bij de opbouw van het hoofdlijnenakkoord. Daarmee biedt de nieuwe indeling een duidelijk beeld van de ambities, prioriteiten en inzet van de gemeente in vergelijking met het hoofdlijnenakkoord. Hierbij is het van belang dat we de acties die volgen uit de begroting nog moeten prioriteren. Hier is een start mee gemaakt, maar dit pakken we de komende tijd verder op in, onder andere, een coalitie-uitvoeringsprogramma. Ook draagt deze nieuwe indeling bij aan een betere financiële evenwichtigheid tussen de programma's. Daarnaast is een inhoudelijke en redactionele verbeterslag doorgevoerd, gericht op een verbeterde leesbaarheid.
Per programma geven we weer:
Ambitie;
Beleidskader met vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's;
Wat willen we bereiken?: hier beschrijven we het beoogde maatschappelijke effect van het programma;
Wat gaan we daarvoor doen?: hier beschrijven we de benodigde acties om de ambitie/wat willen we bereiken te verwezenlijken;
Wat zijn daarbij de risico's: hier beschrijven we de risico's die van invloed zijn op de doelstellingen (wat willen we bereiken?);
Aanvullende middelen nieuwe beleidsontwikkelingen: Deze tabel bestaat uit de volgende onderdelen;
Invulling van financiële ruimte (meerjaren)begroting 2026-2029, dit zijn mutaties vanuit de programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027 - 2029 die effect hebben op 2027 of verder;
Aanmeldingen programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030.
Effectindicatoren: een meetbare maatstaf die laat zien wat het werkelijke maatschappelijke resultaat (het effect) is van het gemeentelijke beleid. Hierbij is gekeken naar actuele, openbare cijfers.
Beleidsindicatoren: een meetbare maatstaf die Nederlandse gemeenten wettelijk verplicht moeten opnemen in hun begroting om de maatschappelijke effecten en resultaten van hun beleid inzichtelijk te maken;
Wat mag het kosten? De baten en lasten van het programma, incidentele lasten en baten per programma en toevoegingen en onttrekkingen per programma.
Paragrafen
In de paragrafen geven we een nadere toelichting op acht verplichte onderwerpen. Daarnaast is er één nieuwe, niet verplichte paragraaf over het onderwerp veiligheid.
Financiële begroting
De financiële begroting bestaat uit:
het overzicht van baten en lasten met een toelichting;
de uiteenzetting van de financiële positie met een toelichting.
Bijlagen
Ten slotte namen we vier bijlagen op in de begroting:
Overzicht van de vervangingsinvesteringen met daarin opgenomen de door de gemeenteraad goed te keuren kredietaanvragen voor vervangingsinvesteringen;
Overzicht van de incidentele baten en lasten per programma;
Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves;
Overzicht (Europese) subsidies
Overzicht lasten en baten per taakveld.
Integraliteit
De programmaindeling in deze begroting brengt per programma in verschillende thema's samen waar de gemeente het komende jaar aan werkt. De vijf programma's geven structuur aan de begroting, maar vormen geen afzonderlijke beleidsterreinen. Veel maatschappelijke opgaven (zoals veiligheid, duurzaamheid, volksgezondheid, kansengelijkheid en digitalisering) vragen om een integrale aanpak en raken meerdere programma's. Grote maatschappelijke opgaven zijn daarom niet uitsluitend verbonden aan het programma waarin zij het meest prominent aan de orde komen. Ook bij de uitvoering van opgaven in andere programma's nemen we deze perspectieven mee. De programma's beschrijven vooral waar het zwaartepunt van de inzet ligt; voor het volledige beeld moeten zij in samenhang worden gelezen. Alleen daar waar de integraliteit anders onvoldoende zichtbaar zou zijn, zijn activiteiten of toelichtingen in meerdere programma’s opgenomen.